ADHD: Excuus of Inzicht? (met Paul Bremmer)

Paul Bremmer over ADHD als inzicht in plaats van excuus: van piekeren naar doen, met de WOOP-methode en praktische tips voor studeren en coachen.

In deze aflevering

0:00 Intro 0:43 Stelling: eens of oneens 2:50 Wat is ADHD? 5:39 Genetica en breinontwikkeling 9:10 Zelfregulatie en omgevingsfactoren 10:48 Keuzestress in de maatschappij 12:55 Waar ligt de grens? 14:32 Discussie over DSM criteria 16:44 Wat is een stoornis? 19:48 Executieve functies uitgelegd 20:36 Zelfmotivatie als kernprobleem 23:36 Metafoor van de meerkleurenpen 26:24 Voordelen van ADHD 27:13 Dwaalbrein en betekenis 30:55 Coaching zonder diagnose 32:48 Snel in de doemodus 35:29 Afdwalen: het gele boek 38:15 Feedback uit je omgeving 39:32 De WOOP methode 44:02 Leren visualiseren 46:41 Beloningen tastbaar maken 49:06 Autonomie bewaken 51:04 Psychologische basisbehoeften 53:59 Zelfcompassie als startpunt 56:09 Emotieregulatie en piekeren 1:00:00 Affectief realisme 1:02:41 Mindfulness zonder meditatie 1:04:21 Acceptatie: het wilde paard 1:05:45 Praktische studietips 1:08:25 Drempels verlagen 1:11:31 Mindmaps en visueel denken 1:13:39 Zwitsers zakmes: drie functies

In deze aflevering gaat Wouter in gesprek met Paul Bremmer, coach en ervaringsdeskundige op het gebied van ADD. Samen verkennen ze de stelling: "We gebruiken ADHD te vaak als excuus in plaats van als inzicht." Het resultaat is een genuanceerd gesprek over wat ADHD nu eigenlijk is, waarom zoveel mensen zich erin herkennen en wat je er concreet mee kunt doen.

Wat is ADHD eigenlijk?

Paul legt uit dat ADHD staat voor attention deficit hyperactivity disorder en in de kern draait om aandachtsregulatie en impulscontrole. Ongeveer 70 tot 80 procent van de kenmerken is genetisch bepaald. Het brein, en dan vooral de prefrontale cortex, ontwikkelt zich bij mensen met ADHD zo'n 3 tot 4 jaar langzamer dan bij leeftijdsgenoten. Dat verklaart waarom de problemen vooral op jonge leeftijd zichtbaar zijn, maar veel volwassenen blijven er last van houden.

Excuus of inzicht?

Paul kiest uiteindelijk voor "oneens" bij de stelling, maar met een belangrijke nuance. Inzicht in je eigen brein is waardevol, maar het mag geen reden zijn om te stoppen met ontwikkelen. Het echte probleem is niet het label, maar wat je ermee doet. Mensen met ADHD hebben dezelfde uitdagingen als anderen, alleen komen die vaker voor, zijn ze hardnekkiger en hebben ze grotere gevolgen. Het verschil zit niet in de aard van de problemen, maar in de intensiteit.

Zelfmotivatie als kern van het probleem

De kern van ADHD is volgens Paul een probleem met zelfmotivatie. Wanneer iets leuk, nieuw of urgent is, functioneert iemand met ADHD prima. Maar zodra de motivatie intern moet komen, voor taken die pas later resultaat opleveren, wordt het lastig. Paul vergelijkt het met executieve functies: focus, doenkracht, impulscontrole, werkgeheugen en emotieregulatie. Die worden allemaal aangestuurd door motivatie, en juist die zelfmotivatie hapert.

De rol van de omgeving

Onze maatschappij is enorm complex geworden. De eindeloze keuzemogelijkheden, social media en constante prikkels maken zelfregulatie voor iedereen moeilijker, maar voor mensen met ADHD extra uitdagend. Daarbij komt dat kinderen met ADHD gemiddeld vele duizenden keren meer negatieve feedback krijgen, wat een flinke impact heeft op hun zelfbeeld en emotionele ontwikkeling.

Wat kun je als trainer of coach hiermee?

Herken dat concentratieproblemen en impulsiviteit niet altijd luiheid zijn, maar kunnen wijzen op een aandachtsregulatieprobleem
Maak gebruik van externe motivatie: maak taken leuk, urgent of nieuw om de drempel te verlagen
Werk met kleine, concrete stappen en check regelmatig of de stap haalbaar voelt (bijvoorbeeld met een schaal van 0 tot 10)
Creeer structuur en voorspelbaarheid, dat compenseert waar zelfregulatie tekortschiet
Benader ADHD als inzicht dat helpt om iemand beter te begeleiden, niet als excuus om minder te verwachten