Fitfluencers versterken een negatief zelfbeeld

In aflevering 61 van de Kennis is Kracht Podcast spreekt Wouter Middelbosch met Ricky Frissen, expert op het gebied van eetproblematiek en lichaamsbeeld. Samen duiken ze in de vraag of fitfluencers een negatief zelfbeeld versterken, wat recent onderzoek hierover zegt en wat personal trainers hieraan kunnen doen.

Wat is lichaamsbeeld eigenlijk?

Lichaamsbeeld bestaat uit vier componenten: perceptie (wat je ziet), cognitie (wat je denkt over je lichaam), affect (hoe je je erbij voelt) en gedrag (wat je doet in het kader van je uiterlijk). De meeste mensen hebben een neutraal lichaamsbeeld, wat betekent dat het geen overheersende rol speelt in hun leven. Problemen ontstaan wanneer de zogenaamde "investment" te groot wordt: hoeveel tijd, energie en geld je aan je uiterlijk besteedt en in welke mate je lichaam je totale eigenwaarde bepaalt.

De rol van social media en fitfluencers

YouTube heeft aangekondigd minder fitness-gerelateerde content te tonen aan jongeren tussen 13 en 17 jaar. Ricky Frissen is het eens met de stelling dat fitfluencers een negatief zelfbeeld kunnen versterken. Onderzoek laat zien dat het consumeren van fitnesscontent leidt tot meer ontevredenheid over het eigen lichaam en een toename van sociale vergelijking. Het grote probleem: de vergelijking is volstrekt onrealistisch geworden. Waar je vroeger vergeleek met iemand uit je directe omgeving, word je nu gebombardeerd met de absolute top van het algoritme.

• Bij mensen met een gezonde BMI kan fitnesscontent net dat extra zetje geven om naar de gym te gaan, maar het vergroot ook de ontevredenheid
• Bij mensen met een hogere BMI werkt stigmatiserende content juist averechts: schaamte leidt tot vermijding in plaats van actie
• Jongeren zijn extra kwetsbaar omdat ze hun identiteit nog aan het ontwikkelen zijn en gevoeliger zijn voor externe beïnvloeding

Signalen om op te letten

Ricky benoemt drie belangrijke signalen dat je relatie met training en lichaam ongezond wordt:

• Eentonige feed: als je ontdek-pagina uitsluitend bestaat uit afval-content en bodybuildingvideos, is dat feedback over waar je focus ligt
• Gebrek aan flexibiliteit: als het overslaan van een training of een dag buiten je schema enorme onrust veroorzaakt, is dat een risicofactor
• Onverwerkte ervaringen: een pestverleden, instabiele thuissituatie of onveilige hechting maken je extra vatbaar voor een negatief lichaamsbeeld

Wat kunnen personal trainers doen?

Het advies voor trainers is helder: maak van je clienten sporters, geen dieters. Focus op competentie, plezier en het zien van de persoon achter het doel. Breng spelelementen in de training, vermijd een eenzijdige focus op gewichtsverlies en creeer een omgeving waarin mensen zich gezien voelen. Afvallen mag een bijzaak zijn, geen identiteit. Stel de vraag: "Als je bent afgevallen, wat levert dat je dan op?" Vaak gaat het om zelfvertrouwen, en daar zijn meer wegen naartoe dan alleen het vetpercentage verlagen.