Ademhaling is een hype (met Rüben Spapens)

In aflevering 51 van de Kennis = Kracht podcast bespreekt Wouter Middelbos samen met Ruben Spapens de stelling: ademhaling is een hype. Ruben is expert op het gebied van ademhaling en mede-ontwikkelaar van de Milo Ademcoach opleiding. Samen duiken ze in de fysiologie, het zenuwstelsel en de praktische toepassing van ademhalingswerk.

Meer dan zuurstof

Ademhaling gaat veel verder dan zuurstof binnenkrijgen. Ruben onderscheidt drie pijlers: bewustwording (het effect op je zenuwstelsel en emoties), techniek (gebruik je de juiste ademspieren?) en biochemie (de instelling van je brein die bepaalt hoe snel je ademt). Wanneer het middenrif niet goed functioneert door chronische stress, gaan secundaire spieren zoals schouder-, borst- en nekspieren het werk overnemen. Dit leidt tot klachten en een verstoorde stabiliteit van de onderrug.

Het zenuwstelsel en de nervus vagus

Het middenrif stimuleert bij elke ademhaling de nervus vagus, een zenuwbaan die van de hersenen naar alle organen loopt. Een goed werkend middenrif verhoogt de vagale tonus, wat zorgt voor gevoelens van veiligheid en ontspanning. Bij chronische stress daalt deze activiteit, met gevolgen voor oogcontact, communicatie en emotieregulatie.

Biochemie en chronische stress

Bij langdurige stress gaat de ademfrequentie omhoog en daalt de CO2-tolerantie. Het lichaam raakt gewend aan sneller ademen, waardoor je ook in rust sympathisch (stressgedreven) blijft functioneren. Dit ondermijnt slaap, spijsvertering en sociaal functioneren. Ruben legt uit dat dit een sluipend proces is dat uiteindelijk kan leiden tot burn-out of chronische vermoeidheid.

De valkuil van de hype

Populaire technieken zoals het ijsbad en de Wim Hof-methode kunnen op korte termijn een goed gevoel geven, maar pakken het onderliggende probleem niet aan. Wie al hoog in de stress zit, voegt met deze intense stressoren juist meer activatie toe. Ruben waarschuwt ook voor generieke ademhalingsoefeningen op social media: zonder begrip van iemands technische en biochemische voorwaarden kan een oefening averechts werken.

Praktische tip om te starten

• Begin met vijf langzame, gecontroleerde uitademingen op rustmomenten: voor het eten, voor het slapen of wanneer je thuiskomt
• Oefen dit dagelijks zodat het een vaardigheid wordt die je ook onder stress kunt inzetten
• Lees het boek Breath van James Nestor voor een toegankelijke introductie
• Zoek professionele begeleiding als je merkt dat je ademhaling structureel verstoord is

Benieuwd naar meer? Ruben geeft maandelijks workshops via lekkerademen.nl en de Milo Ademcoach opleiding biedt trainers de tools om hun clienten hierin te begeleiden.