Obesitas: Biologie of keuze? (met Anne Roefs)

Hoogleraar Anne Roefs spreekt in deze podcast over obesitas, ozempic en waarom medicatie zelden het antwoord is. Goede coaching komt wel bij de kern.

In deze aflevering

0:00 Intro 0:50 Hoogleraar in abnormaal eetgedrag 2:23 Naar een gepersonaliseerde aanpak 4:49 Voorbij het groepsgemiddelde 7:49 Wat is abnormaal eetgedrag? 10:13 Orthorexia en obsessie 13:02 Waarom is gezond eten moeilijk? 14:21 De genetische basis 17:59 Tussen wilskracht en machteloosheid 19:58 Kennis is het probleem niet 21:07 Blokkades in het dagelijks leven 22:05 Gezondere coping zoeken 24:41 Preventie op school 26:00 Ozempic zonder begeleiding 27:11 De makkelijke weg lonkt 28:32 Metabole adaptatie overschat 30:46 Medicatie alleen met coaching 31:23 Reclame voor afvalmedicatie 34:29 Sturen op gedragsverandering 36:03 De medicatiegolf in cijfers 38:54 Consultancy of coaching? 40:44 Een onwinbare strijd? 42:45 Wat is semaglutide? 44:41 Bijwerkingen en spierverlies 45:46 De les van Purdue Pharma 51:59 Wanneer medicatie wel kan 53:57 Patch op patch 55:34 Is er nog hoop? 59:29 De kosten vergeleken 1:00:12 Meedoen aan het onderzoek

In aflevering 83 van de Milo Podcast is prof. dr. Anne Roefs te gast, hoogleraar aan de Universiteit Maastricht met 25 jaar onderzoekservaring op het gebied van eetgedrag en leefstijlverandering. Samen onderzoeken ze de stelling: "Het antwoord op obesitas is medicatie." Anne is het daar niet mee eens, en legt uit waarom de werkelijkheid veel genuanceerder is.

De weg naar obesitas is voor iedereen anders

Anne benadrukt dat obesitas geen eenvoudig probleem is met een enkele oorzaak. Biologische, psychologische en omgevingsfactoren spelen allemaal een rol, maar het verschilt per persoon welke factoren dominant zijn. In haar huidige onderzoek zoekt ze naar clusters van mensen met vergelijkbare patronen, zodat interventies beter kunnen worden afgestemd op het individu. Die gepersonaliseerde aanpak, vergelijkbaar met wat in de oncologie al gangbaar is, kan de effectiviteit van behandelingen flink verbeteren.

Genetica: kwetsbaarheid, geen lot

Tussen de 50 en 70 procent van obesitas heeft een genetische basis. Dat betekent niet dat iemand gedoemd is tot overgewicht, maar wel dat sommige mensen gevoeliger zijn voor een ongezonde omgeving. Denk aan een sterkere voorkeur voor zoet of calorierijk eten, meer impulsiviteit of minder neiging tot bewegen. In een gezonde omgeving zou zelfs iemand met een hoog risicoprofiel waarschijnlijk geen obesitas ontwikkelen.

Onze omgeving maakt het moeilijk

De huidige leefomgeving is volgens Anne een van de grootste gemene delers. Overal is hoogcalorisch, ultrabewerkt voedsel beschikbaar, terwijl de gezonde keuze zelden de makkelijke keuze is. Daarnaast zorgen stress, een hoog levenstempo en ingesleten gewoontes uit de jeugd ervoor dat veel mensen vastlopen. Het gaat er niet om dat mensen niet weten wat gezond is, maar dat het niet lukt om dat in hun dagelijks leven in te passen.

Medicatie als Ozempic: hulpmiddel, geen oplossing

De opkomst van GLP-1-medicatie zoals Ozempic heeft veel aandacht gekregen. Anne erkent dat het voor bepaalde groepen effectief kan zijn, maar waarschuwt dat medicatie alleen niet voldoende is. Zonder gedragsverandering en aandacht voor de onderliggende oorzaken blijft het probleem bestaan. Bovendien zijn er bijwerkingen en werkt het lang niet bij iedereen even goed.

Wat betekent dit voor trainers en coaches?

Obesitas is geen kwestie van wilskracht of slechte keuzes, maar een complex samenspel van biologie, psychologie en omgeving
Zoek bij elke client naar de individuele triggers en blokkades die gezond gedrag in de weg staan
Een gepersonaliseerde aanpak werkt beter dan een standaard leefstijladvies
Medicatie kan een rol spelen, maar vervangt geen duurzame gedragsverandering
De gezonde keuze makkelijker maken in iemands directe omgeving is een van de krachtigste hefbomen