Pijn is een signaal dat je moet stoppen

In deze aflevering van de Kennis is Kracht Podcast gaat Wouter in gesprek met Ruben van Riel over een prikkelende stelling: "Pijn is een signaal dat betekent dat je moet stoppen." Ruben, gespecialiseerd in pijn en beweging, is het daar niet mee eens. Wat volgt is een diepgaand gesprek over wat pijn werkelijk is, hoe het ontstaat en wat jij als trainer kunt doen wanneer een client pijn ervaart.

Pijn is meer dan weefselschade

De definitie van pijn werd in 2019 opnieuw vastgesteld: pijn is een subjectieve en emotionele ervaring die mogelijk gepaard gaat met weefselschade. Dat betekent dat pijn niet altijd wijst op iets dat "kapot" is. Het lichaam kan een pijnsignaal afgeven op basis van eerdere ervaringen, opgeslagen trauma of aangeleerd vermijdingsgedrag, zelfs zonder dat er actuele schade aan weefsel is.

• Pijn heeft een beschermende functie en is een normaal onderdeel van onze fysiologie
• Eerdere blessures of traumatische ervaringen kunnen het zenuwstelsel gevoeliger maken
• Een beweging, omgeving of situatie kan al voldoende zijn als trigger voor een pijnreactie

Herken beweeggedrag bij je client

Als personal trainer is het essentieel om goed te leren kijken naar hoe iemand beweegt. Ruben beschrijft drie veelvoorkomende patronen:

• Vermijding (freeze/flight): het lichaam zet een regio op slot of weigert een beweging volledig uit te voeren
• Forceren (fight): de client duwt voorbij alle signalen en weigert beperkingen te accepteren
• Obsessief zoeken: steeds opnieuw testen of de pijn er nog is, eindeloos stretchen en mobiliseren

Elk patroon vraagt om een andere aanpak. Het begint met het herkennen van het gedrag, niet met het "oplossen" van de pijn.

Ken je client, niet alleen de klacht

Een van de belangrijkste boodschappen uit dit gesprek: ken je client als persoon. Vraag naar hun verleden, hun omgeving en hoe hun sociale systeem omgaat met pijn. Die context bepaalt vaak meer dan de klacht zelf. Ruben benadrukt dat educatie gekoppeld aan actie (bewegen) een van de krachtigste middelen is om mensen met langdurige pijn te helpen.

• Bouw vertrouwen op in de relatie voordat je diepere vragen stelt
• Mensen zoeken pas hulp wanneer pijn hen beperkt in betekenisvolle activiteiten
• Het wegnemen van sociale context (zoals niet meer naar de gym kunnen) vergroot het pijnprobleem

De trainer als spin in het web

Ruben pleit voor een veel grotere rol van de personal trainer binnen de zorg. Trainers hebben vaak een diepere relatie met hun clienten dan een fysiotherapeut in een paar sessies kan opbouwen. De beste professionals zijn niet degenen met de meeste kennis, maar de beste probleemoplossers: mensen die communiceren, de persoon achter de klacht zien en weten wanneer ze moeten doorverwijzen.

• Werk samen met een goede fysiotherapeut, maar laat de client niet los
• Overdiagnostiek (scans) brengt mensen vaak verder van de oplossing af
• Denk disciplineoverstijgend: training, psychologie, leefstijl en gedrag horen bij elkaar

De kern: pijn is geen stopsignaal

De afsluitende boodschap is helder. Verander "Ik heb pijn" in "Ik ervaar een signaal." Dat opent de deur naar nieuwsgierigheid in plaats van angst. In welke context verschijnt het signaal? Bij welke beweging? Wat doet de persoon op dat moment? Pijn vraagt altijd om een vorm van verandering. Soms is dat minder doen, soms juist meer. Maar stoppen is zelden het antwoord.