Streng verbieden maakt een voedingsplan moeilijker vol te houden. Wat laat onderzoek zien? En hoe kun je als coach beter sturen?
"Geen koekjes meer." Je cliënt neemt het zich heilig voor, en drie dagen later staat hij zwetend voor de kast, vecht tegen een zak M&M's, en verliest. De schuld die volgt weegt zwaarder dan het koekje zelf. Het probleem is niet zijn discipline. Het probleem is het verbod.
Zodra je een product bestempelt als verboden, verandert er iets: het wordt aantrekkelijker, niet minder. Dat heet het verboden fruit-effect. Hoe strikter je iets tot "mag niet" verklaart, hoe sterker de trek wordt en hoe zwaarder het plan om vol te houden. En eet iemand het dan toch, dan komt de schaamte erbij, en die maakt de volgende uitschieter alleen maar waarschijnlijker.
De wereld zit vol verleidingen. Juist door producten hard te verbieden maken veel coaches het hun cliënten moeilijker in plaats van makkelijker.
Een klassieke studie liet dit mooi zien.1 Twee groepen kregen allebei een caloriearm dieet. Het enige verschil: de ene groep mocht absoluut geen brood eten, de andere wel. Na afloop was het gewichtsverlies in beide groepen ongeveer gelijk. Maar in de groep die geen brood mocht, stopten meer mensen voortijdig.
Zelfde resultaat op de weegschaal, alleen zorgde het strikte verbod ervoor dat mensen afhaakten. Precies wat je als coach niet wilt, want een plan dat iemand niet volhoudt werkt niet, hoe goed het op papier ook staat.
Achter dat verbod zit een denkpatroon: producten worden ingedeeld in goed of slecht, gezond of ongezond. Dat zwart-wit denken lijkt houvast te geven, maar het werkt averechts. Wie sterker in goed en fout denkt, haalt gemiddeld minder resultaat en ervaart meer stress bij het volhouden.
Het is een alles-of-niets val. Eén koekje is dan niet één koekje, maar "de dag is toch al verpest", en dan kan de rest van de zak er ook wel bij. Niet het koekje is het probleem, maar de gedachte eromheen.
De oplossing is niet nog strenger verbieden. Het is je cliënt leren weloverwogen keuzes te maken en om te gaan met de verleidingen die het leven nu eenmaal biedt. Geen enkel product hoeft van de lijst; wel leert iemand wanneer, hoeveel en waarom.
Het verschil zie je op de moeilijke momenten. Eet iemand een taartje op een bruiloft, dan is de dag erna niet gevuld met schuld en schaamte, maar pakt hij gewoon de draad weer op. Dat is wat een plan houdbaar maakt: niet de perfectie, maar het vermogen om na een uitschieter door te gaan.
Als coach stuur je dus niet op verbodslijstjes, maar op vaardigheden: keuzes leren maken, met verleiding leren omgaan, en de alles-of-niets reflex ombuigen. Minder spectaculair dan "schrap suiker volledig", maar het is wat mensen jaren later nog volhouden.
Verbieden maakt de verleiding sterker en het plan zwaarder: dat is het verboden fruit-effect. Onderzoek laat het zien, even veel resultaat maar meer uitvallers bij een streng verbod. Zwart-wit denken kost resultaat en geeft stress. Wat wel werkt is je cliënt leren weloverwogen te kiezen en met verleiding om te gaan, zodat één taartje geen reden meer is om te stoppen. Precies dat, gedrag boven verbod, is waar een goede voedingscoach het verschil maakt.
Voedingsadvies op basis van wetenschap, zonder dogma's.
Internist-endocrinoloog Diederik Smit over peptiden: waarom het woord niets zegt, welke vier groepen er zijn en wat je doet met een cliënt op GLP-1.
Slaapkwaliteit beoordelen doe je niet op uren alleen. Waarom regelmaat zwaarder weegt, en wat je in de intake vraagt.
Koolhydraten niet essentieel zijn om te overleven, maar spelen wel een belangrijke rol spelen bij spiergroei, kracht, duurtraining en vetverlies.
