Waarom alcohol vaak niet het echte probleem is
Waarom alcohol vaak niet het oorspronkelijke probleem is, maar de oplossing die iemand heeft gevonden voor stress, onzekerheid of ongemak. En hoe je dit als trainer of voedingscoach bespreekbaar maakt zonder te oordelen of buiten je professionele rol te stappen. Met Koos van Plateringen.
In deze aflevering
In deze aflevering gaan we in gesprek met Koos van Plateringen, private coach en counselor, oprichter van Drankje Minder en maker van de podcast Eerlijk Over Alcohol. Koos vertelt open over zijn eigen problematische relatie met alcohol en legt uit hoe trainers en voedingscoaches het gesprek hierover kunnen voeren zonder te oordelen of de verantwoordelijkheid van hun cliënt over te nemen.
Wanneer wordt alcohol een probleem?
Een alcoholprobleem is niet altijd direct zichtbaar. Koos dronk vooral veel in het weekend, functioneerde professioneel goed en had aan de buitenkant een succesvol leven. Toch was alcohol de hele week aanwezig in zijn hoofd. Hij dacht vooruit naar het volgende drinkmoment, hield in de gaten wat anderen dronken en had meerdere dagen nodig om te herstellen.
Signalen dat alcohol meer ruimte inneemt dan iemand zelf toegeeft zijn bijvoorbeeld:
- Veel nadenken over het volgende drinkmoment
- Regelmatig meer drinken dan vooraf gepland
- Afspraken met jezelf maken en die steeds opnieuw doorbreken
- Meerdere dagen nodig hebben om fysiek of mentaal te herstellen
- Alcohol nodig hebben om te ontspannen, sociaal te zijn of zelfvertrouwen te voelen
- Merken dat relaties, werk, training of gezondheid eronder lijden
Het gaat dus niet alleen om het aantal glazen. Ook de mentale ruimte, de gevolgen en het verlies van regie zijn belangrijk.
Alcohol raakt verweven met je sociale leven en identiteit
Stoppen met drinken betekende voor Koos niet alleen afscheid nemen van alcohol. Zijn sociale leven, uitgaan en professionele identiteit waren ermee verweven. Een leven zonder drank voelde daardoor eerst als een leven waarin plezier, spontaniteit en verbinding zouden verdwijnen.
Dat maakt verandering ingewikkelder dan simpelweg besluiten om niet meer te drinken:
- Veel sociale momenten zijn rond alcohol georganiseerd
- Niet drinken kan voelen alsof je buiten de groep komt te staan
- Alcohol kan onderdeel worden van hoe iemand zichzelf ziet
- De angst om iets kwijt te raken kan sterker zijn dan de wens om te veranderen
Alleen uitleggen dat alcohol ongezond is, is daarom meestal niet genoeg. Een cliënt moet ook ontdekken welk voordeel alcohol op dat moment oplevert en wat er nodig is om dat op een andere manier te vinden.
Alcohol is vaak niet het probleem, maar de oplossing
Koos verwoordt het scherp: alcohol is vaak niet het oorspronkelijke probleem, maar de oplossing die iemand ervoor heeft gevonden. Het kan spanning verminderen, onzekerheid verdoven, sociale situaties makkelijker maken of tijdelijk afstand creëren van verdriet, schaamte en stress.
In de gedragsketen ontstaat eerst een trigger. Daarop volgt een automatische reactie en daarna een beloning. Wanneer alcohol steeds de reactie wordt, hoeft iemand de onderliggende vaardigheid niet te ontwikkelen.
- Spanning voor een zakelijke afspraak wordt opgelost met een drankje
- Sociale onzekerheid wordt onderdrukt voordat iemand een kroeg binnenstapt
- Stress na een werkweek wordt gekoppeld aan de vrijdagmiddagborrel
- Ontevredenheid of verdriet wordt tijdelijk verdoofd
Haal je alcohol weg zonder iets te veranderen aan de trigger, vaardigheden of het zelfbeeld, dan blijft het oorspronkelijke ongemak bestaan. Dat vergroot de kans dat alcohol terugkomt of door een ander patroon wordt vervangen.
Wat alcohol je kost
Alcohol kan op korte termijn ontspanning, euforie en minder remming geven. De rekening volgt vaak later. Koos beschrijft hoe hij na een weekend drinken op maandag en dinsdag nauwelijks functioneerde en pas richting het volgende weekend weer opkrabbelde.
Voor een cliënt kunnen de gevolgen zichtbaar worden in:
- Minder diepe slaap en minder herstel
- Minder energie, focus en productiviteit
- Slechtere trainingsprestaties
- Minder consistente voedingskeuzes
- Meer spanning of conflicten in relaties
- Minder contact met eigen gevoelens en behoeften
De relevante vraag is niet alleen: drink je veel? De betere vraag is: wat levert het drinken je op en welke prijs betaal je daarvoor?
Bewustwording werkt beter dan overtuigen
Een trainer of voedingscoach kan verandering niet afdwingen. Volgens Koos blijft de cliënt verantwoordelijk voor de eigen keuzes en voor het slagen van het traject. De rol van de coach is om iemand te helpen eerlijk te kijken naar het gedrag en de gevolgen daarvan.
Dat begint met meer vragen stellen en minder vertellen:
- Wat levert alcohol je op?
- Wat kost het je?
- Past dit gedrag bij het doel waarvoor je hier bent?
- Wat merk je de volgende ochtend of tijdens je training?
- Is dit hoe je jouw leven wilt blijven inrichten?
- Wat zou er veranderen als je een periode niet drinkt?
Vat vervolgens zonder oordeel samen wat je hoort. Wanneer iemand het eigen patroon terughoort, kan er een moment van stilstand en bewustwording ontstaan. Dat is vaak waardevoller dan een lijst met gezondheidsnadelen.
Blijf binnen je rol als trainer of voedingscoach
Een trainer of voedingscoach kan informatie geven, patronen spiegelen en onderzoeken hoe alcohol het afgesproken doel beïnvloedt. Maar verslavingsbehandeling, traumaverwerking en medische begeleiding vallen buiten die rol.
Doorverwijzen wordt belangrijk wanneer:
- Iemand wil stoppen, maar herhaaldelijk de regie verliest
- Er heftige emoties of mogelijk trauma naar boven komen
- Alcohol duidelijk als verdoving of copingstrategie wordt gebruikt
- De cliënt geen progressie boekt ondanks gesprekken en afspraken
- Er sprake lijkt van lichamelijke afhankelijkheid of ontwenningsverschijnselen
- Je merkt dat jouw kennis en vaardigheden niet voldoende zijn
Een sterk netwerk van huisartsen, psychologen, verslavingsdeskundigen en gespecialiseerde coaches maakt je geen minder goede coach. Het laat juist zien dat je jouw professionele grens kent.
Stoppen, minderen of eerst experimenteren?
Niet iedere cliënt hoeft tijdens het eerste gesprek te besluiten om voorgoed te stoppen. Een alcoholvrije periode kan worden ingezet als onderzoek: wat gebeurt er met je slaap, training, energie, stemming en relaties wanneer je een aantal weken of maanden niet drinkt?
Belangrijk is dat zo’n periode niet alleen een test van discipline wordt. Gebruik de ruimte om te onderzoeken:
- Op welke momenten de behoefte aan alcohol ontstaat
- Welke gevoelens en situaties als trigger werken
- Welke voordelen iemand zonder alcohol ervaart
- Welke nieuwe gewoontes of vaardigheden nodig zijn
- Hoe iemand een aantrekkelijk leven zonder verdoving kan opbouwen
Let op: iemand die dagelijks veel alcohol drinkt, kan lichamelijk afhankelijk zijn. Plotseling stoppen kan dan gevaarlijke ontwenningsverschijnselen veroorzaken. Adviseer bij zwaar of dagelijks gebruik altijd eerst contact met de huisarts of verslavingszorg en stel als trainer nooit zelf een afbouwschema op.
Terugval is informatie, geen eindpunt
Een terugval kan schaamte en zwart-witdenken oproepen: nu het één keer is misgegaan, maakt de rest ook niet meer uit. Juist dan helpt het om zonder oordeel te onderzoeken wat eraan voorafging.
- Welke trigger was aanwezig?
- Welke gedachte of emotie speelde mee?
- Welke voorbereiding ontbrak?
- Wat kan de volgende keer anders?
- Welke extra begeleiding is nu nodig?
Terugvalpreventie gaat niet alleen over alcohol vermijden. Het gaat ook over leren vertragen, triggers herkennen, gevoelens verdragen, hulp vragen en met meer zelfcompassie reageren wanneer iets niet volgens plan verloopt.
Bouw een leven op waar alcohol niet meer in hoeft
Koos ontdekte dat stoppen veel meer opleverde dan alleen het verdwijnen van katers. Hij kreeg meer energie, betere relaties en een sterker gevoel van verbinding met zichzelf. Dat nieuwe leven maakte het uiteindelijk makkelijker om niet terug te willen naar zijn oude patroon.
Voor duurzame verandering is het daarom niet genoeg om alleen iets weg te halen. Iemand heeft ook iets nodig om naartoe te bewegen:
- Een sociale omgeving waarin niet drinken normaal kan zijn
- Nieuwe manieren om met stress en ongemak om te gaan
- Meer contact met persoonlijke waarden en behoeften
- Activiteiten die echte energie en verbinding opleveren
- Een identiteit die niet langer afhankelijk is van alcohol of prestaties
De belangrijkste bijdrage van een coach is niet iemand vertellen wat diegene moet doen. Het is een veilige spiegel bieden, de juiste vragen stellen en helpen zien welk leven er mogelijk wordt wanneer alcohol niet langer de automatische oplossing is.
Meer over Koos van Plateringen
- Bekijk de website van Koos van Plateringen
- Bekijk Drankje Minder
- Volg Koos op Instagram
- Volg Koos op LinkedIn
- Luister naar Eerlijk Over Alcohol op Spotify
- Luister naar Eerlijk Over Alcohol op Apple Podcasts
Hulp bij stoppen met alcohol
Drink je dagelijks veel of maak je je zorgen over ontwenningsverschijnselen? Neem dan eerst contact op met je huisarts. Betrouwbare informatie over veilig stoppen, minderen en professionele hulp vind je via AlcoholInfo.
Lees ook
Peptiden: wat werkt, wat niet, en wat jij als trainer doet
Internist-endocrinoloog Diederik Smit over peptiden: waarom het woord niets zegt, welke vier groepen er zijn en wat je doet met een cliënt op GLP-1.
Hoeveel koolhydraten heb je echt nodig?
Koolhydraten niet essentieel zijn om te overleven, maar spelen wel een belangrijke rol spelen bij spiergroei, kracht, duurtraining en vetverlies.
Waarom zelfdeterminatie je belangrijkste coachingstool is
Autonomie, competentie en verbondenheid bepalen ook of je clienten volhouden of afhaken. Zo pas je zelfdeterminatietheorie toe in de praktijk.